Ana Menü
Çevrimiçi Kullanıcılar
bullet.gif Çevrimiçi Ziyaretçiler: 1

bullet.gif Çevrimiçi Üyeler: 0

bullet.gif Toplam Üye Sayısı: 1
bullet.gif En Yeni Üye: Melih_Akaslan
Forum Başlıkları
En Yeni Forum Başlıkları
bullet.gif Yavuz Sultan Selim ...
bullet.gif Mustafa Kemal Atat羹...
bullet.gif Sultan 襤brahim ( 2...
bullet.gif Osman (Gen癟 Osman) ...
bullet.gif Osman Bey ( 09.05.1...
En Fazla İlgilenilen Başlıklar
bullet.gif Yavuz Sultan Sel... [0]
bullet.gif Mustafa Kemal Ata... [0]
bullet.gif Sultan 襤brahim ... [0]
bullet.gif Osman (Gen癟 Osma... [0]
bullet.gif Osman Bey ( 09.0... [0]
En Son Makaleler
bullet.gif Cenazelerin kabirler...
bullet.gif Gen癟 ift癟i 2018 ...
bullet.gif 襤ten 癟覺kar覺lan...
bullet.gif Haftal覺k 癟al覺ma...
bullet.gif Elektrik Aboneliin...
Başlığı Görüntüle
My World / Benim dnyam » Genel K羹lt羹r » Biyografiler
 Başlığı Yazdır
Mustafa Kemal Atat羹rk ( 23.4.1881)- (10.11.1938)
Melih_Akaslan

Mustafa Kemal Atatürk ( 23.4.1881)- (10.11.1938)




TÜRK襤YE CUMHUR襤YET襤 1.CUMHURBAKANI






GÖREV SÜRESi: 29 EK襤M 1923-10 KASIM 1938


1881 y覺l覺nda Selanik\'te dodu. 襤lk örenimini ve askeri örenci olarak orta öreniminin bir k覺sm覺n覺 Selanik\'te yapt覺. Manast覺r Askeri Lisesi\'ni bitirdi. 1902 y覺l覺nda Kara Harp Okulu\'ndan, 1905 y覺l覺nda Harp Akademisi\'nden mezun oldu. Orduda çeitli vazifeler ald覺. 1913 y覺l覺nda Sofya\'da Atae Militer olarak bulundu.

Birinci Dünya Harbi s覺ras覺nda, Çanakkale Muharebelerinde Tümen Komutan覺 olarak görev yap覺覺. 1916 y覺l覺ndan itibaren, Dou ve Güney cephelerinde Kolordu ve Ordu Komutanl覺覺 yapt覺. Bitlis ve Mu\'u düman igalinden kurtaran kuvvetlerin ba覺ndayd覺. Filistin ve Suriye cephelerinde görev ald覺.

Mondros Mütarekesi\'nden sonra Sevr Anlamas覺 hükümlerine dayan覺larak ülkenin yabanc覺lar taraf覺ndan igali üzerine, son Osmanl覺 padiah覺 Sultan Vahdettin taraf覺ndan Anadolu\'ya gönderildi. 19 May覺s 1919\'da Samsun\'a ç覺karak Türk milli mücadelesini balatt覺. Amasya Genelgesi, Sivas ve Erzurum Kongrelerini toplad覺. Askerî görevlerinden istifa ederek, 23 Nisan 1920\'de Ankara\'da Türkiye Büyük Millet Meclisi\'ni toplad覺. Meclis Bakan覺 seçildi. 5 Austos 1921\'de Bakomutanl覺k görevini üstlenerek, Anadolu\'nun Yunan igalinden kurtar覺lmas覺 için mücadele etti. Sakarya Meydan Sava覺\'n覺 kazand覺. 19 Eylül 1921\'de Meclis taraf覺ndan kendisine Mareal ve Gazi ünvan覺 verildi.

26 Austos 1922\'de igalci Yunan kuvvetlerine kar覺 Büyük Taarruz\'u balatt覺. Be gün sonra 30 Austos 1922\'de Bakomutanl覺k Meydan Sava覺 kazan覺ld覺. Lozan Bar覺 Konferans覺\'ndan sonra, 11 Austos 1923\'de toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi taraf覺ndan yeniden Bakan olarak seçildi. 9 Eylül 1923\'de kurduu Cumhuriyet Halk Partisi\'nin Genel Bakanl覺覺\'na seçildi.

29 Ekim 1923\'de Cumhuriyet\'in ilan edildii gün, Türkiye Cumhuriyeti\'nin ilk cumhurbakan覺 oldu. Dört dönem üst üste seçildi. 10 Kas覺m 1938 tarihinde öldü.

ESERLER襤:

Atatürk\'ün Özel Mektuplar覺
Mustafa Kemal Atatürk
Kaynak Yay覺nlar覺 / Siyasal Tarih ve Türkiye Dizisi

\"Atatürk\'ün Özel Mektuplar覺\", ilk kez Sadi Borak taraf覺ndan derlenmitir. 1961 y覺l覺nda ilk bas覺m覺 yap覺lan eser, k覺sa sürede tükenmi, 1970\'te ikinci ve 1980\'de üçüncü bas覺m覺 yap覺lm覺t覺r. 襤lk bas覺m覺 42, ikinci bas覺m覺 ise 80 mektubu kapsayan eser, üçüncü ve elinizdeki dördüncü bas覺m覺nda 157 mektubu içermektedir.

Atatürk\'ün bu mektuplar覺, yaad覺覺 dönemin ve içinde bulunduu siyasal ve toplumsal olaylar覺n birer aynas覺 gibidir. Ayr覺ca Atatürk\'ü tüm yanlar覺yla bu mektuplarda bulmak da mümkündür: Sevgileri, tutkular覺, hatta k覺skançl覺klar覺yla... Mektuplar, tarihimiz ve Atatürk\'ün biyografisiyle ilgili birçok materyali de içermektedir. Bu eserde yer alan mektuplar, öyküleriyle birlikte birçok olay覺 ayd覺nl覺a kavuturmaktad覺r. Yak覺n tarihimizin kimi olaylar覺 belge ve bilgi yetersizlii nedeniyle tarihimize yanl覺 olarak yans覺m覺t覺r. Kimi olaylar da ayn覺 nedenle birtak覺m gerçek d覺覺 varsay覺mlar üzerine kurulmutur. Bunlar aras覺nda kas覺tl覺 olarak sapt覺r覺lan olaylar da vard覺r: Fevzi Çakmak\'覺n Anadolu\'ya geçii, Sovyet yöneticileriyle yaz覺malar, Ardahan Milletvekili Hilmi ve Ali Galip olaylar覺 vs...

\"Atatürk\'ün Özel Mektuplar覺\", yak覺n tarihimizin bilinmeyen ya da az bilinen kimi olaylar覺n覺 aç覺kl覺a kavuturmu olmas覺 bak覺m覺ndan her zaman bavurulmas覺 gereken kaynak bir yap覺t niteliindedir.






Atatürk Konuuyor
\"Nutuk Öncesi\"
Mahmut Soydan, Falih R覺fk覺 Atay
Tekin Yay覺nevi

Bu kitap için an覺lar覺n覺 ka覺da döken Falih R覺fk覺 Atay ve Mahmut Soydan\'a Atatürk\'ün özel demeci \"Benim anlatt覺klar覺m ve anlatt覺klar覺m覺 deerlendirmek için size verdiim
belgeler okunduktan sonra, bütün Türk milletini, özellikle Türk ayd覺nlar覺n覺 vicdan ve fikir hesaplamas覺na ça覺rmak isterim. \"An覺lar\" diye size anlatt覺覺 bu hikayelerin, zaman覺m覺za kadar birtak覺m Devlet büyüklerinin an覺lar覺n覺 yay覺mlamak sevdas覺na benzer bir eilimden domu olduunu sanmay覺n覺z. Eer ben, bu gerçekleri size söylüyorsam ve milletimize ulat覺r覺yorsam, elbette bundan, büsbütün baka bir amac覺m vard覺r. Bu amaç ne olabilir?... Bunu burada aç覺klayamam. Fakat benim tasarlad覺klar覺m覺, düüncelerimi içtenlikle ulat覺ran bu yaz覺lar okunduktan sonra, kuku duymam ki milletim, kendi kendine durumu örenecek, deerlendirebilmek için gerekli belgelere sahip olacakt覺r.

Dediklerimi, olaylar eylemlerle kan覺tlamam覺 olsayd覺, bu sözlerimin kapsad覺覺 gerçei -güç anla覺labilir düüncesiyle-, bir zaman daha yay覺mlamakta a覺r
davranmaya belki gerek görürdüm.\"






HAKKINDA YAZILANLAR

Atatürk\'ten An覺lar
Kemal Ar覺burnu
襤nk覺lap Kitabevi / Atatürk 襤le 襤lgili Kitaplar

Atatürk\'ün düüncelerini ve kiiliini ortaya koymak ve deiik yönleriyle anlatmak çabas覺n覺 güderken, çok dar bir çerçeve içinde de olsa, O\'nu anlatanlar覺n da bu ortam içindeki yerlerine ve kiiliklerine de deinmi bulunuyorum.Her an覺 ve izlenimin büyük bir deeri vard覺r. Uzun ve görkemli bir dönemin güçlü komutanlar覺, tarihçileri, airleri, yazarlar覺, romanc覺lar覺, müzisyenleri ve halk ozanlar覺 hep O\'nu anlatmaya, ressamlar覺 O\'nu çizmeye, heykeltralar覺 O\'nu yontmaya çal覺m覺lard覺r. Bu anlat覺lanlar, hep gönüldeki Atatürk\'tür. O\'nu
gönüllerinde duymayanlar, davas覺na ba koymayanlar, balar覺n覺 omuzlar覺n覺n üzerinde bir yük gibi ta覺yanlar O\'nu anlatamazlard覺 ki...






An覺larla Mustafa Kemal Atatürk
襤smet Kür
Türkiye 襤 Bankas覺 Kültür Yay覺nlar覺 / Atatürk Dizisi

襤smet Kür, \"Yaz覺n bir bütündür... Diyelim ki, bir ulu aaçt覺r. Bu aac覺n her dal覺nda ürün vermi olmaktan mutluyum.\" diyor. Yay覺nlanm覺 17 kitab覺 ve bunlar覺n aras覺nda 9 bask覺 yapm覺 olanlar覺 var. Yazar覺m覺z覺n kitaplar覺, -hatta günlük gazetelerde yay覺nlanm覺 kimi makaleleri, köe yaz覺lar覺 bile- daima ses getirmitir. Yaz覺lanlar覺n tümünde vurgulanan, 襤smet Kür\'ün kendine özgü sürükleyici, rahat yaz覺 biçimi; al覺覺lagelmiten biraz farkl覺, hatas覺z, ustaca kulland覺覺 dil olmutur. Psikolojik irdelemelerindeki etkileme gücü de, yaz覺lar覺n覺n, üstünde durulan baka bir özelliidir.





Atatürk\'ten An覺lar
Kaz覺m Özalp, Teoman Özalp
Türkiye 襤 Bankas覺 Kültür Yay覺nlar覺 / Atatürk Dizisi ...

1930\'lu y覺llarda çocuk yalar覺nda olan, bugünün belirli ya düzeyinin üzerindeki akranlar覺mdan bir k覺sm覺, Atatürk\'ü, bir kez uzaktan dahi görmü olmay覺, hakl覺 olarak büyük bir mutluluk saymaktad覺rlar. Ben bu yönden gerçekten çok ansl覺 bir insan覺m. Babam覺n ona yak覺nl覺覺 nedeniyle çok kereler Atatürk\'le beraber olabilmek ans覺na eritim. Bu ülkede yaayan herkes, eer Atatürk ile ilgili bir an覺s覺 varsa, bunu milletine mal etmeyi bir görev saymal覺d覺r. Bu nedenle, her ne kadar çocuk yalar覺mdaki an覺lar da olsa, baz覺lar覺, büyük dersler al覺nacak deerdedir. An覺lar覺m覺 bu kitap içerisinde ikinci bölüm olarak yay覺nlamay覺 mutlu bir f覺rsat say覺yorum. Ailemizin elinde bulunan ve baz覺lar覺 bugüne kadar hiç yay覺nlanmam覺 olan fotoraflar覺n, bu yay覺na bir katk覺 salad覺覺 inanc覺nday覺m. Kitab覺n birinci bölümünü oluturan babam覺n an覺lar覺nda, kendi yazd覺klar覺na aynen sad覺k kal覺nm覺, ancak o devirde kullan覺lmakta olan Arapça kelimelerin baz覺lar覺, gençlerin daha iyi anlayabilmeleri için, bugün kullanmakta olduumuz ekilde Türkçeletirilmitir. Belirli bir tarihten sonraki an覺larda, soyadlar覺 ve kullan覺lmaya balanm覺 bulunan yeni kelimeler kullan覺lm覺t覺r...






Atatürk\'ün Avrasya Devleti
襤smet Bozda
Tekin Yay覺nevi

Atatürk\'ün gözünde Milli Misak\'覺n anlam覺 nedir? Milli Mücadele\'de, Sovyetlerden, ne zaman ve ne kadar yard覺m ald覺k? 襤ran\'a 1923 y覺l覺nda Uçak armaan ettik mi? Neden?...
Enflasyonun yüzde 250\'lerde olduu 1924 y覺l覺nda 100.000 alt覺n harcayarak: \"Türkiyat Enstitüsü\" kurduk, \"Etnografya Müzesi\"nin temellerini att覺k m覺?..
Niçin?.. Dil Kurumu, Tarih Kurumu\'nun kurulmas覺nda gözetilen hedef nedir? Bu Hedef\'den Kim ve niçin sapt覺?.. Atatürk ve 襤nönü hangi fikirde çat覺t覺lar?.. Kim hakl覺 idi?..
Atatürk, 襤nönü\'nün çocuklar覺na okumalar覺n覺 salamak için miras覺ndan pay ay覺rd覺 m覺?.. Niçin?.. Atatürk\'ün \"Siyasi Vasiyeti\" var m覺?.. Neydi ve uygulanmas覺n覺 kim önledi?..
Atatürk, kimin Cumhurbakan覺 olmas覺n覺 istiyordu? Kim oldu?.. Bütün bu sorular覺n cevaplar覺, bu kitapta!





Atatürk\'ün Fikir Sofras覺
襤smet Bozda
Tekin Yay覺nevi

Atatürk\'ün akam sofralar覺na çok iliildi; \"Yaran sofras覺\" denildi; \"Malum Zevat Sofras覺\" denildi; hatta \"Sarho Sofras覺\" diyenler bile oldu. Bu kitap, Atatürk\'ün akam sofralar覺n覺n gerçeini, en salam kaynaklardan soruturarak, onlar覺n verdii bilgilerle yaz覺lm覺t覺r. Atatürk\'ün en yak覺nlar覺ndan al覺nan her bilgi, ayn覺 olay覺n görgü tan覺klar覺 ile pekitirilmi, haf覺za yanl覺lar覺 düzeltilmi ve gerçee en yak覺n biçime dönütürülmütür.

Atatürk sofralar覺n覺 en iyi anlatan söz, yine Atatürk\'ün sözüdür: \"Hükümet Uyand覺; Hadi Biz Art覺k Yatal覺m!\"





Atatürk ve Pietro Canonica
Semavi Eyice
Eren Yay覺nc覺l覺k






Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü
Bir Dostluun Öyküsü
Melda Özverim
Milliyet Yay覺nlar覺

\"Çaramba akam覺, sizinle geçirdiim günün tatl覺 hat覺ras覺yla 襤stanbul\'dan ayr覺ld覺m. Beni sizden uzaklat覺ran tren tahmin ettiim gibi 18.30\'da deil 17.20\'de hareket etti.\"
\"u anda Hotel Bulgarie\'deyim fakat bu otelden menun deilim, yar覺n deitirmeyi düünüyorum.\"

\"Ertesi gün ehirde k覺sa bir tur yapt覺m. Ekseriya sefarethanede, büromday覺m ve çal覺覺yorum. Fethi Bey\'de baka bir ey yapm覺yor.\"

\"襤te Ar覺burnu\'nda 襤ngilizlerle savatay覺m. Düman覺n esasl覺 kuvvetini ezdim. Geri kalan覺 cesur k覺talar覺m taraf覺ndan sahile, donanman覺n himaye ettii bir noktaya sürüldü.\"





S覺n覺f Arkada覺m Atatürk
Okul ve Genç Subayl覺k An覺lar覺
Ali Fuat Cebesoy
襤nlilap Kitabevi / Atatürk 襤le 襤lgili Kitaplar

Mustafa Kemal\'i altm覺 y覺l önce bir cuma akam覺 tan覺m覺t覺m. Harp Okulu\'nda ve Harp Akademesi\'nde s覺n覺f arkada覺md覺. 1905 y覺l覺 balar覺nda birer Kurmay Yüzba覺 olarak anl覺 Türk Ordu\'suna kat覺ld覺k. Önce Suriye\'de Beinci, sonra da Makedonya\'da Üçüncü Ordu\'larda kurmay stajlar覺m覺z覺 birlikte yapt覺k. 襤ttihat ve Terakki Cemiyeti\'nde ayn覺 safta bulunduk. Mücadelelerimiz ortakt覺. Hürriyet hareketlerinde de birlikte çal覺t覺k.Bu kitap, okul ve genç subayl覺k hayat覺m覺z覺n an覺lar覺n覺 içine almaktad覺r. -Ali Fuat Cebesoy-






Gazi ve Latife
襤smet Bozda
Tekin Yay覺nevi

Atatürk, \"Gazi Mustafa Kemal\" günlerinde, 襤zmir\'de bir genç k覺zla tan覺t覺 ve evlendi. 2 y覺l, 6 ay, 4 gün birlikte yaad覺lar. 25 Austos 1925 günü, Latife Han覺m: \"Latife Gazi Mustafa Kemal\" olarak ç覺kt覺覺 襤zmir\'den; sadece \"Latife\" olarak yine 襤zmir\'e dönüyordu.

Nas覺l tan覺t覺lar, nas覺l yaad覺lar, niçin ayr覺ldt覺lar?

Bu konuyu çok insan yazmaya heveslendi. Baaramad覺lar. Çünkü Latife Han覺m: \"Özel hayat覺md覺r, yay覺nlayamazs覺n覺z\" diye giriimleri, mahkeme karar覺 ile durduruyordu. Biz, bütün kaynaklar覺 kullanarak bu kitab覺 yazd覺k ve Hürriyet Gazetesinde yay覺nlad覺k. Latife Uakl覺gil yay覺n覺 durdurma giriiminde bulundu: \"Biz, sizin hayat覺n覺z覺 deil, Atatürk\'ün evlilik hikayesini yazd覺k ve yay覺nlad覺k\" savunusu ile yay覺n覺 sürdürdük ve bu yay覺n -kitap olarak- bugün elinizdedir.Bu kitab覺n bir baka özellii daha var.

Kitap, Atatürk\'ün bütün özelliklerini: Tutal覺m, sigara içerken, ne zaman halka yapt覺覺n覺, ne zaman yapmad覺覺n覺; yata覺na pijama ile mi, gecelikle mi girdiine var覺ncaya kadar titiz bir gerçekçilikle saptanm覺 ve ilenmitir.Bu kitapta: 襤nsan Mustafa Kemal var.





Yaveri Atatürk’ü Anlat覺yor
Salih Bozok
Doan Kitapc覺l覺k 襤stanbul 2001

\"Atatürk\'le birlikte yapt覺覺m seyahetlere dair baz覺 defterde notlar覺m olduu gibi, Atatürk\'ün bana gönderdii çok k覺ymetli mektuplar覺 vard覺r. Bunlar覺 neretmek için benden sat覺n almak isteyenler olmutur, fakat Atatürk buna müsaade etmedi ve \'Bunlar覺 biz öldükten sonra neretmek üzere çocuklar覺na miras b覺rak\' dedi. Ben de onun için hepsini muhafaza ederek size miras b覺rakt覺m\".
襤te Salih Bozok\'un bu miras覺, ölümünün 60. y覺ldönümünde olu Muzaffer Bozok taraf覺ndan yay覺ml覺yor.
Esir ald覺覺 Trikopis\'e Napolyon\'u örnek gösteren...
襤zmirde kendisine diklenen 襤ngiliz konsolosu odas覺ndan kovan...
Annesinin mezar覺n覺n ba覺nda ulusal egemenlik yemini eden bir Mustafa Kemal bulacaks覺n覺z.
Tabiî Latife Han覺m\'la evlenmelerinin ve boanmalar覺n覺n öyküsü,
襤nönü ile küslüklerinin içyüzünü, sofrada kopan kimi kavgalar覺n ilginç ayr覺nt覺lar覺n覺 ve Atatürk\'ün hastal覺覺n覺n perde arkas覺n覺 da...






Cumhurbakan覺 Gazi M. Kemal Paa\'n覺n Sonbahar Gezileri
Nuri Onat
Çada Yay覺nlar覺 / Tarih-An覺-Gezi-Olay Dizisi

Devrim tarihimizdeki yeri çok önemli bir kitap bu. O y覺llar覺n ünlü deyimi ile \"Gazi\" Mustafa Kemal Paa\'n覺n 1924 güzünde, uzun süren bir yurt gezisindeki söyleileri, demeçleri ve söylevleri yan覺nda, geziden izlenimler, içten cokulu, sevgi dolu kar覺lama ve uurlamalar, vurucu bir dille anlat覺lm覺...





Hümanist Atatürk
Hamdi Ülkümen
Çada Yay覺nlar覺

襤ster günümüzde yaas覺n ister tarihte yaam覺 olsun, insan覺n sevdii, sayg覺 duyduu, onu her an覺msay覺ta heyecanlan覺p mutlu olduu insanlar vard覺r. Hamdi Ülkümen için Atatürk ite o büyük insand覺. ... Yunus Nadi\'nin de yak覺n dostuydu. Birlikte çal覺m覺lard覺r. Hamdi Ülkümen\'in bir devrim lisesi açmas覺 üzerine, onun eitimcilii ve okulculuu üzerine Yunus Nadi\'nin Cumhuriyet\'e yazd覺覺 bir bayaz覺y覺 da bu kitapç覺覺n sonunda bulacaks覺n覺z.




HABER

Atatürk ve Filistin

Ortadou’nun Bat覺 emperyalizminin oyun sahas覺 olmas覺na müsaade etmeyeceiz

Atatürk’ün 27 Temmuz 1937 y覺l覺nda TBMM’de yapt覺覺 konuma:
Araplar覺n aras覺nda mevcut olan kar覺覺kl覺覺 ve honutsuzluu kimse bizim kadar bilemez. Biz vak覺a birkaç sene Araplar’dan uzak kald覺k.
Fakat, kendimize kafi derecede güvenip ve kudretimizi bildiimiz için 襤slamiyetin mukaddes yerlerini Musevilerin ve Hristiyanlar覺n nüfuzunun alt覺na girmesine mani olaca覺z.
Binaenaleyh unu söylemek istiyoruz ki, buralar覺n Avrupa emperyalizminin oyun sahas覺 olmas覺na müsaade etmeyeceiz.
Biz imdiye kadar dinsiz ve 襤slamiyete lakayt olmakla ittiham edildik.
Fakat bu ittihamlara ramen Peygamberin son arzusunu, yani Mukaddes
Topraklar覺n daima 襤slam hakimiyetinde kalmas覺n覺 temin için hemen bugün kan覺m覺z覺 dökmeye haz覺r覺z.
Cetlerimizin, Selahaddin’in idaresi alt覺nda, urunda Hristiyanlarla mücadele ettikleri topraklarda yabanc覺 hakimiyet ve nüfuzunun taht覺nda bulunmas覺na müsaade etmeyeceimizi beyan edecek kadar bugün Allah’覺n inayetiyle kuvvetliyiz.
Avrupa bu mukaddes yerlere temellük etmek için yapaca覺 ilk ad覺mda bütün 襤slam aleminin ayaklan覺p, icraata geçeceine üphemiz yoktur.

Türkiye Cumhuriyeti Dahiliye Vekaleti Matbuat Umum Müdürlüü,
Babakanl覺k Cumhuriyet Arivi, 27.7.1937 tr. Ve 438-A say覺






HAKKINDA YAZILANLAR

Atatürk’ün soyaac覺 85 y覺l sonra yay覺mland覺
Sefa Kaplan
Hürriyet 2 Kas覺m 2009

85 y覺ld覺r ortada görülmeyen ve Atatürk’ün akrabalar覺ndan Ahmet Esmen’in elinde bulunan bu soyaac覺, NTVTarih taraf覺ndan yay覺mland覺.

Soyaac覺, bata R覺za Nur olmak üzere pek çok kii taraf覺ndan Atatürk hakk覺nda öne sürülen iddialar覺n niçin ciddiye al覺nmamas覺 gerektiini bir
kez daha seriyor gözler önüne.

Mustafa Kemal’in ailesi hakk覺nda öteden beri, neredeyse tamam覺 dedikodu niteliinde olan ve itibar覺n覺 zedelemeyi amaçlayan söylentiler ortaya at覺lm覺t覺r. Mustafa Kemal’in, 1924 y覺l覺nda Bay覺nd覺rl覺k Bakan覺 olan kuzeni Süleyman S覺rr覺 Bey ile birlikte haz覺rlad覺覺 soyaac覺, bütün bu iddialara cevap nitelii de ta覺yor.
TÜRK襤YE’de öteden beri Atatürk’le uraman覺n en ucuz yollar覺ndan birisi, ailesi ile ilgili iddialar ortaya atmakt覺r. Bunlardan en ünlüsü ise Sal覺k ve Eitim Bakanl覺覺 da yapan Dr. R覺za Nur taraf覺ndan ‘Hat覺rat覺m’da dile getirilmitir. Cumhuriyet dönemi çal覺an tarihçiler doal olarak gülüp geçmilerdir bu türden iddialara ama Atatürk’ü y覺pratmay覺 yahut ismini zedelemeyi amaçlayanlar da bundan bir türlü vazgeçmemilerdir.
襤te NTVTarih Dergisi’nin Kas覺m say覺s覺nda ilk kez yay覺mlanan Atatürk’ün soyaac覺, bu türden iddialara da cevap nitelii ta覺yor. Derya Tulga ile Ayegül Parlayan’覺n imzas覺n覺 ta覺yan haber, Atatürk’ün soyaac覺 konusunda yap覺lan çal覺malar覺n genel bir özetini de veriyor. Ancak, as覺l önemli olan, 85 y覺l sonra ilk kez yay覺mlanan bu soyaac覺n覺n dorudan Mustafa Kemal taraf覺ndan haz覺rlanmas覺. Dergide yer alan bilgilere göre, Mustafa Kemal, kendisi gibi Hac覺 Abdullah Aa’n覺n torununun torunu olan ve Cumhuriyet’in ilk Bay覺nd覺rl覺k Bakanl覺覺 görevini yürüten Süleyman S覺rr覺 Bey ile birlikte oturup soyaac覺n覺 haz覺rlamaya bal覺yor.
Dergiden takip ediyoruz:

MUSTAFA KEMAL HAZIRLADI

“Zübeyde Han覺m dahil aile büyüklerinin pepee hayata veda etmeleri, belki de bu karar覺n al覺nmas覺n覺 etkilemitir. Çal覺mada dier ka覺tlara göre katlamaya biraz daha dayan覺kl覺 olan ve tuval olarak da kullan覺lan beyaz keten resim ka覺d覺 seçilir. 襤 bittikten sonra Gazi, Süleyman S覺rr覺’ya kendisinden sonra bu ecereyi muhafaza etmesini tembihler. Fakat o s覺rada zor artlarda çal覺an Süleyman S覺rr覺 Bey, 51 ya覺nda vefat eder. Böylece ecere, Süleyman S覺rr覺’n覺n ilk evliliinden olan k覺z覺 Gülseren Han覺m’la olu Fikri Ziya Aral’a miras kal覺r. Yeni kuaklar覺n eski yaz覺dan anlamad覺klar覺 için ikâyet etmeleri üzerine Aral, 1987’de bunu Latin alfabesine çevirir, yeni kuaklar覺 ekler ve k覺sa süre sonra vefat eder. Gülseren Han覺m’a kalan aile emaneti 2009’da onun da vefat覺yla tek çocuu Ahmet Esmen’in eline geçer.”

SOYAACI AHMET ESMEN\'DE

Peki ama bu kadar k覺ymetli bir belge, nas覺l olmu da bugüne kadar kütüphane raflar覺nda kalm覺t覺r? Ahmet Esmen öyle diyor: “Durumu anlayabilecek yaa geldiimde annemle babam beni kar覺lar覺na al覺p, ‘Tesadüfler bu k覺ymetli insanla ayn覺 soydan gelmene sebep oldu. Senin bunda hiçbir marifetin yok. Ayr覺ca hepsinden önemlisi, akrabal覺覺n verdii bir mesuliyet var’ dediler.”

SOYAACI HANG襤 YALANLARI ÇÜRÜTÜYOR

Derg襤dek襤 yaz覺da, 85 y覺l sonra ortaya ç覺kan soyaac覺n覺n bugüne kadar ortal覺kta dolaan pek çok iddiay覺 çürüttüü de belirtiliyor:
“Pek çok yerde ortaya at覺lan Zübeyde Han覺m’覺n Hac覺 Sofiler’den olduu iddias覺 bu ecereyle çürüyor. Çünkü bu aile Mustafa Kemal’in deil, ecerede görüldüü gibi Hac覺 Sofilere gelin giden Gülsüm Molla yoluyla Süleyman S覺rr覺’n覺n sülalesi. Baz覺 kaynaklar, Zübeyde Han覺m’覺n babas覺n覺n tam üç kere evlendiini kaydetmesine ramen ecerede bunu göremiyoruz. Israrla Atatürk’ün teyzesinin olu iddia edilen eski TKP liderlerinden Reat Fuad Baraner de ecerede gözükmüyor, zaten ecereye göre Atatürk’ün teyzesi yok, iki day覺s覺 var.”











MAKEDONYA TÜRK 襤襤R襤NDE ATATÜRK
Avni ENGÜLLÜ, arat覺rmac覺-yazar

Makedonya Türk iirinde Mustafa Kemal Atatürk’ün konu edildii, ona adanm覺 iirlerin azl覺覺ndan-çokluundan söz etmenin gereksiz olduunu gösteren bal覺ca kan覺t, bu iirlerden bir kitap dolusu bir seçmeliin rahatça yap覺labileceidir. \"Makedonya Türk iirinde Atatürk\" denince, bunun birçok yan覺yla deerlendirilmesinin bir gereklilik olduu da bellidir. Öyle ki, Makedonyal覺 Tür airlerinde Atatürk’ü konu edinen, ona, yap覺t覺na adanan iirlerin sadece bulunduunu anmakla yetinmek doru olmaz. Buradan giderek de, konuya daha deiik bir yönden yanamay覺 doru bulduk.

Atatürk’ün bir halk ya da halkç覺 devrimi gerçekletirdii dönemde, Türkiye’de cumhuriyetin boy gösterdii y覺llarda, böylesi halkç覺 yönetimlerden yoksun olan ülkelerin say覺s覺 da az deil. O y覺llarda, bu ülkeler aras覺nda içine Makedonya’y覺 da kapsayan Krall覺k Yugoslavya’n覺n da bulunduu bilinen bir gerçektir. Yugoslavya’da Türk olmayan ayd覺nlar aras覺ndan ç覺kan kalem erleri, Atatürk’ün yap覺t覺n覺 kendi ortamlar覺nda dile getirip deerinden söz ediyorlard覺. Onun yap覺t覺nda, insanl覺a yeni çevrenlerin aç覺ld覺覺n覺 gören, o dönemin Yugoslavya’s覺nda yaayan öteki ezik halklar aras覺nda Türkler de bulunuyorlard覺. Onlar ana ülkelerinde yenilemeyi içten yaayarak, bu yenilemeyi aralar覺nda dile getirmek gereksinimini de duyuyorlard覺.

Her ulusta iire bir bal覺l覺k sezilmektedir. iirle duygular覺n覺 daha rahat, daha içeriksel aç覺klanabildiinden olacak ki, böylesine durumlarda onlar iire ba vurmaktalard覺. iire olan bal覺l覺ksa Türklerde biraz daha büyük olsa gerek. Bu, onlar覺n iirle geleneksel bir ba içinde olduklar覺ndan ileri geliyordu her halde.

Nedir ki, haklar覺n ciddi olarak k覺s覺tland覺覺 bir dönemde, Türk halk覺 kendi dilinin yitirilmemesini, özellikle halk yaz覺n覺 türünden örneklerle sal覺yor. 襤te bu y覺llarda konumuzun ilenmesini kolaylat覺ran, az da olsa, kimi yaz覺n örneklerine rastl覺yoruz. Yugoslavya ve dolay覺s覺yla bu s覺n覺rlar içinde bulunan ama ad覺 an覺lmayan Makedonya\'da Türk halk覺, Türkiye’nin kurtar覺c覺s覺n覺n dünyada, özellikle balkanlarda, toplumsal yaamaya yeni bir soluk getireceine inan覺yordu. Bundan olacak o, bunu iirletirip türkületirmeye çal覺覺yor:
\"... Anadolu mert yeridir
Kemal Paa rehberidir
Ordumuz da nam kazand覺
Çünkü an覺n her yeridir.
襤stihkâm覺n içi derin
Kurun yaar kar覺n kar覺n
Biz kurundan çekinmeyiz
Kader ne ise bulur yerin.

Pek anl覺y覺z,
Pek naml覺y覺z... \"
Yay覺n etkinliinin gerçek bir yönde gelimemesi, yay覺nlanan gazetelerin bir yandan hiç denecek kadar az oluu, öte yandan o zamanki kralc覺l覺覺 önde tutan partilerin bir bak覺ma yay覺n organl覺覺n覺 yapmalar覺, halk aras覺nda doan bu iir örneklerinin kayd覺n覺 önlemitir. Bu dönemde ilginç bir ey daha görülüyor. Atatürk devrimi yaln覺zca bura Türkleri aras覺nda deil, özgürlükçü öteki halklar aras覺nda da seviliyor, övülüyor. Atatürk’ün balatt覺覺 kurtulu sava覺, özgürlük severlerce Bonakça söylenen bir destanda öyle dile getiriliyor.
\"...Ovog lijeta petoga nisana
Ferman sti鱉e Mustaf’e Kemala,
Ethem Paši na grkoj granici
Nek su hazur svi danas vojnici.
U subotu jedanaest sahati
Valja nama, deco, napisati
Ko pogine na dugu mejdanu
Nek halali Mustafu Kemalu
Kemal njega zaboravit nee
Dok se sunce oko zemlje kree...\"
Ayn覺 dizeleri, anlam覺n覺 koruyarak öyle Türkçeletirebiliriz.
\"...Yunan s覺n覺r覺nda Ethem Paa’ya ilk elden
Ferman ulat覺 Mustafa Kemal’den,
Bu y覺l覺n Nisan ay覺n覺n beinde
Haz覺r olmal覺 erler, sava eiinde.

Günlerden cumartesi, saatin onbiri
Bize sald覺rmak düer, çocuklar, ileri,
Sava meydan覺nda ehit düecek olanlar
Mustafa Kemal’e hakk覺n覺 helâl etmeli onlar
Dünya etraf覺nda güne döndükçe
Kemal de unutmaz onlar覺, bunu bildikçe... \"

Bu dilde buna benzer örneklerin daha da bulunduuna inanmaktay覺z. Her nas覺l olursa olsun, tarih buralarda yaayan halklar覺 birbirine karde etmitir. Tarihçiler ç覺kar, bunu bir baka bir biçimde göstermeye çal覺abilirler, oysa halk, bunu yapmac覺k bir davran覺 olduundan içine sindiremez. Bunu bir destandan al覺nm覺 dizelerle de örneklemeye çal覺al覺m. Bonak dilindeki iire yak覺n bir içerikte, bir de Arnavutça destan var. Arnavut halk覺n覺n söyledii bu destanda da Atatürk’ün yap覺t覺 iirletirilmektedir:
\"...Emën të ri pashës ja ka vue
Emën të ri ni emën te madhë
Heu, ju vu emnin Mustafa Qemalë... ej.
Të shtat kralat në kom jan çue
Me Qemalin dona me luftue!...

Mir Qemali na u ngrit në kom,
Kush osht turk me din me imon-e
Çeksaj rendi ka me u ngrit në kome
Heu, sot t’hakatje për vatone, ej... \"
Ayn覺 dizeleri yine anlam bütünlüüyle öyle Türkçeletirebiliriz:

\"... Yeni add覺r verdik bizler paam覺za
Öyle yenice, uluca bir ad behey,
Hey, Mustafa Kemal ad覺n覺 takt覺k, hey.
Ayaa kalkm覺t覺 yedi kral giderek,
Kemal’le savaa haz覺r覺z, diyerek.
襤yi ki Kemal ayakland覺rd覺 bizi,
Türk olan herkese, diniyle iman覺yla
Ayaa kalk覺p ba kald覺rma zaman覺 ,
Hey, yurt uruna çaba sunman覺n an覺... \"

Burada bir örnein daha verilmesi herhalde yerinde olur. Yine arnavutça olarak bir dörtlük var.
Rnoftë Mustafa Qemal Pasha
Me m’ja e me vjetë!///
I punoftë krejtë m’let’
N\'gur\' e dru e bjeshkë t\'shkretë!!!
(Fahriye Spahiu, 1912-1980)
Bunu Türkçe olarak da verelim:
Yaas覺n Mustafa Kemal Paa
Binlerce y覺l yaas覺n o...
襤güzar olsun milletin
Ta aaç çatlasa u kara dada.

Bunun ezisini dinlerken SAKAYA MARI’n覺n ara namesini hat覺rlayacaks覺n覺z:

Yaa Kemal Paa
Sen binler yaa
襤smin yaz覺l覺d覺r
Da ile taa...
Burada metinleri de kar覺lat覺rd覺覺n覺zda yak覺nl覺覺 görmü olacaks覺n覺z.

Bunlar覺 sergilemeyi, Makedonya Türk iirinde Atatürk konusunun nas覺l bir temele dayand覺覺n覺 aç覺klamak aç覺s覺ndan uygun görüyoruz. Kendi dilinde yaratan Türk halk覺n覺n yarat覺lar覺na kout olarak, öteki milletlerin de halk yarat覺c覺l覺覺nda olup bitenleri izlemek olana覺na iye olan bura Türkleri, kendi iirinde Atatürk konusunu daha salam ileyebiliyor, daha soluklu dizeler vermeye halk yarat覺c覺l覺覺nda destek buluyor.

Krall覺k Yugoslavya sonras覺 doan ve art覺k Makedonya\'y覺 kendi ad覺yla an覺lmas覺na imkan tan覺yan Federal Yugoslavya’da bununla Makedonya\'da da yeni bir oluum ile kar覺 kar覺yay覺z. Baz覺 yönleriyle k覺s覺tl覺 olsa da her halka birçok hakk覺n tan覺nmas覺, yeni gelimelere yol aç覺yor. Bu imkanlardan faydalanan bura Türkleri, bu topraklarda kültürel yönden de kalk覺nmas覺n覺 balat覺yor. Bu kültürel kalk覺nma süreci içerisinde, kendi yaz覺n覺n覺n güçlü bir yönde sürdürülmesini de ya覺yor. Buradan giderek, Atatürk konusunun köklü bir biçimde ilenmesi, Türk iirinin serbestçe solumaa, yaamaya balad覺覺 andan sonra geliyor. Burada bir baka yan覺 da anmal覺y覺z. Makedonya Türk airleri d覺覺nda, halktan, ayd覺nlar aras覺ndan olan bireyler de Atatürk’e duyduklar覺 yak覺nl覺klar覺n覺, sayg覺y覺 belirtmede iire bavurmutur. Kendilerine bir an olsun ozan demedikleri halde, çok iyi bir dille Atatürk’ü iirletirmek deneyinde bulunmaktad覺r bu bireyler. Bu kesimde olan iirleri örneklemekte bir iire bavuruyoruz:
\"...Devrim ilkesi
Yüzy覺llar覺m覺z覺n örneksel kuram覺
Zamandizinsel çözümü uygarl覺覺
Olguculuk özeli
Devrim ilkesi
Kuram覺d覺r olguculuk
Olgucu dünyan覺n
Dünya görüü olguculuu
Atatürk’ün
Özgürlük temelleri salam... \" (Vefki Hasan: Ölümsüz 襤lke)

Bundan ötürü Makedonya Türk iirinde Atatürk denince, deerlendirmeler yap覺ld覺覺nda, bu kesimde yaz覺lanlar bu iir bütünlüü d覺覺nda tutulamaz. Bu örnekler Atatürk iirini bütünletirip tamamlad覺覺 gibi, Türkler aras覺nda Atatürk’ün gerçek yerini görmeyi de kolaylat覺r覺yor.

Makedonya Türk iirinde Atatürk’e adanan dizelerin temelinde iyi bilinen bir balang覺ç noktas覺 vard覺r. Bu, sözü edilen iirin çiçek açmaya balad覺覺 ilerlemede bura gerçeklerine dayanan düünceden hareket etmesi demektir. Bu yönden bu iir, Atatürk gerçeini, yenilemeyi yaad覺覺 ortamdan bakarak görmektedir. Atatürk örneinin sevilmesinin bir özellii de buradan ileri gelir.

\"...Vaktiyle barut f覺ç覺s覺 denen yurdum
Boazlar hastas覺 gibi geçti cenklerden
Özgürlük ve insanl覺k kalbiyle yedeksiz
Sevdirdi bizlere Atatürk örneini... \" (ükrü Ramo: Atatürk an覺s覺)

Böylesine balarla yaz覺lmaya balayan Makedonya\'daki Atatürk iirinde, buralardan ana ülkeye gönderilen selamlar seziliyor. Bu selamlar, bal覺l覺覺 güçlendirdii gibi, yak覺nlaman覺n artt覺r覺lmas覺 arzusunu da dile getiriyor:
\"...Buras覺 Makedonya-Manast覺r kenti
An覺yor Atatürk’ü ad覺rvan ve Dragor ... \"(ükrü Ramo: Atatürk an覺s覺)

\"...Buras覺 Üsküp kenti, dostluk a覺覺
Kabar覺yor ortas覺nda Vardar sular覺,
Selam gönderiyor selam Haliç evkine
襤stanbul anl覺nda Atatürk sevgisine... \" (ükrü Ramo: Atatürk an覺s覺)

Bu selam herhalde bir merhabad覺r. Merhaba ise selamlar覺n en büyüü, en içteni. Türk halk覺 Atatürk’le tekyürektir, insanl覺a merhaba diyen bu selamla... Bunu sezerekten de kendi ortam覺ndan, Atatürk’e onun ad覺na da dünyaya bir merhaba demeye gerek duyarcas覺na selam覺 seziliyor ozan覺n.

Tarihte Atatürk’le bulumak raslant覺 m覺d覺r yoksa bir gereklilik mi? Nedir Atatürk’e tarihsel büyüklüü veren öe. Yaad覺覺 dönemin insan覺n覺n derdini anlamak kolay ey deildir. Çünkü anlamak, o derde çare bulmak anlam覺na gelir. Bu çareyi bulmaksa herkese nasip olmaz. Yaad覺覺 dönemin koullar覺n覺 deerlendirmesini bilen kii, çareyi bulabilecek kiidir. Tarihte böyle kiilere ender rastlan覺r. 襤te bundand覺r, böylesine kiilerin tarihten doduu düüncesinin Makedonya Türk iirinde ileri sürülmesi
\"... Seni tarih dourdu dertli dünya anl覺nda

Seni tezat yaratt覺 yeni gün rüzgar覺nda... \"(ükrü Ramo: Atatürk eseri)
Bu tarihsel douun yine bir nedeni olsa gerek. air bunun fark覺ndad覺r. 襤nsan, özgürlük günei alt覺nda yaamay覺 hak eden varl覺kt覺r. Bunu bildikçe bar覺 kubbesi alt覺nda insan覺n özgürce yürüyebileceini kabullenmek, bu 覺覺覺 yakmak, yakabilmek anlam覺na gelmektedir

\"...Dodun büyütmek için güne alt覺nda insan
Yakt覺n yaatmak için bar覺 içinde 覺覺k... \" (ükrü Ramo: Atatürk eseri)
Rengini ana topraktan alan, bu yüzdeki gözlerden dikilen o bak覺lar çalayan bir kiilii göstermektedir. Bu kiilik doal bir destee iye kiiliktir. Çünkü var覺n覺 younu özgürlük güneinin par覺ldamas覺na adam覺t覺r:

\"...Yüzünün rengi buday rengi gibi ana toprakt覺
Bak覺lar覺n覺n diklii bir ok gibi, ulu 覺rmakt覺... \" (Nusret Dio Ülkü: A覺t)
\"...Atatürk’ü sayan özgür bahar günei

Bak覺yor uzaklardan sava izlerine... \" (ükrü Ramo: Atatürk an覺s覺)
Sava dedikçe bir kurtulu sava覺n覺n balat覺lmas覺 akla düer. Kurtuluu dilemek, kurtulu sava覺na kat覺lmakt覺r. Kurtulu sava覺na kat覺lmak, Atatürk’ü izlemektir. Devinimin bir balang覺ç noktas覺 var. Asl覺nda o, devinimin gerçek balang覺ç noktas覺, Atatürk’ün kiiliinin olumaa balamas覺ndad覺r. Oysa Türkiye kurtulu sava覺n覺n bir balang覺ç noktas覺n覺n Atatürk’ün Band覺rma vapuruyla 襤stanbul’dan ayr覺lmas覺nda olduunu da vurgulamak ister. Sonra bu devinim büyüdükçe büyür, geni kapsaml覺 yayg覺nl覺k kazan覺r:

\"...Samsun’a ayak basmanla balad覺 ya ayd覺nça覺
Boydan boya çiçee durdu k覺rcan Anadolu... \"

(Suat Engüllü’nün Doumunun 100’üncü y覺l覺nda Ata’ya)
\"...襤nönü Sakarya Dumlup覺nar
Akdeniz’e yay覺lan hayk覺r覺lar... \" (Avni Engüllü: Sonsuz Onur Tükenmez

Güvendir Her Türk’e, 襤nançla Balanmak Atatürk’e)

iirlerinde Atatürk’e yer veren Makedonyal覺 Türk airler, onu ve onun düüncesini betimlemekte yer yer simgeseldir. Ama soyut deildir. Rahatl覺kla anla覺l覺r anlatmak, söylemek istedikleri. Atatürk’ün balatt覺覺 devinimin sonunda, art覺k bar覺覺n büyümesi görülür. Ozan覺m覺z burada insanc覺ll覺覺 sezer:
\"...Boazdan Kars’a candan insanc覺l insanc覺l gülen
Gözlerinde bar覺 kutsal bir 覺覺kt覺r büyüyen... \"
(Suat Engüllü: Doumunun 100-üncü y覺l覺nda Ata’ya)
Onun büyüklüünü devrimsel gücünde görmektedir ozan. Bu gücün etkisinin uzun soluklu, uzun ömürlü olaca覺n覺 dile getirir üstelik...
\"...Güçlü ayaklar覺nda ta覺m覺t覺
Devrimsel gücünü
Enginlere doru uzanan yollarda... \" (Sabit Yusuf: Ata)
Atatürk insanc覺l dev bir devrimcidir. Onun insanc覺l oluu, insanc覺l bir devrimin ba覺nda bulunuu, haks覺zl覺klara kar覺 olduunu gösteriyor. Bunu da ozan dile getirmeye çal覺覺yor dizelerinde.
\"...Haks覺zl覺k denen al覺kanl覺k yoktu
Onun gözünde... \" (Sabit Yusuf: Ata)

Atatürk’ten insanl覺k sevgisi evrene yay覺l覺r. Onun evrensellii devrim gücünden ileri gelir. Bu güç ise onun iç dünyas覺ndan türküleip bayrakla覺r.
\"...Türkü yay覺ld覺 sözlerinin devrim gücü
Yeni evrenler dodu s覺ms覺cak sevgi dolu... \"
(Suat Engüllü:

Doumunun 100’üncü y覺l覺nda Ata’ya)
Atatürk’te, Atatürk’çülükte ilginç bir öe var: Eskiden buralarda etkisi olan sosyalist öreti içinde ulusçu demenin anlam itibariyle onun d覺覺nda bir anlam ta覺d覺覺n覺 sezmemek olas覺l deil. Onun ulusçuluu, her eyden çok bir halkç覺l覺k anlam覺na denk gelir. Bu ulusçulukta baka ulusu sevmemek anlam覺 yoktur. Bunun tam kar覺t覺 olarak, o her Türk’ün bar覺 sever olmas覺n覺, dünya uluslar覺n覺n bir bütünlüü oluturmas覺 gereini vurgular. Hatta çada dünya uygarl覺覺n覺n bütünlüü içinde her Türk’ü görmek istediini bir yerde öyle belirtir: “Türkler bütün uygar uluslar覺n dostlar覺d覺r. Memleketler çeitlidir, ama uygarl覺k birdir ve bir ulusun ilerlemesi için de bu biricik uygarl覺a kat覺lmas覺 gerekir. Böyle bir düünceye dayanan ülkü, asl覺nda yar覺na doru yans覺yan bir 覺覺kt覺r. Bu durumdaysa cumhuriyet bir ulunun, bir büyüün Türk ulusuna armaan覺d覺r. O, Ulu Atatürk’tür. O armaan, koca bir eserdir:
\"...Günün yar覺na umut Atatürk eserisin... \" (ükrü Ramo: Atatürk eseri)

Makedonyal覺 air taraf覺nca bunlar ileri sürülürken, Atatürk’ün eseri Cumhuriyetin Türk milletine hediyesi olduu dile getirilmek istenir. Atatürk’ün Türk milletinin ulusu olarak görüldüü, ona o gözle, o sayg覺yla bak覺ld覺覺 anlat覺l覺r hep. Burada da bu eserin yar覺na doru yaamas覺ndan, umutu oluturduundan söz edilir. Atatürk bunu nas覺l yapt覺? Her halde milletine milli deerlerine bal覺 kalarak, bal覺 olduunu kan覺tlayarak. Milli deerleri korumak gayesiyle yapt覺 her halde. Bu konuyu da air gözden kaç覺rm覺yor.
\"...Dede Korkutlar覺,
Körolular覺
Deli Dumrullar覺
Pir Sultanlar覺,
Karacaolanlar覺
Yunus Emreleri
Kaygusuz Abdallar覺
Al覺p
Karanl覺k her
Köe-bucaa
Çocuk gözlü
Birer güne
襤ndirdi
Kemal
At覺ndan... \" (襤lhami Emin: Mustafa Kemal)
Atatürk eseri olan Türkiye’nin öyle kolayca domad覺覺n覺n fark覺ndad覺r air. Asl覺nda en deerli eylere ulamakta a覺lacak yollar en çetin yollard覺r. En sarp kayal覺 yollard覺r. Dikenli yollard覺r. Hele hele ana yurdun bütünlüünü korumak, bu bütünlüün ad覺n覺 verip, dünyaya duyurtmak kadar zor bir i yoktur her halde. Türkiye\'nin de douu öyleydi:
\"...Ferhat uyand覺 bundan
Ve de
Bayrak-bayrak

Dalgalanan
Yüzlerce
Yalç覺n
Kayadan
F覺k覺rd覺
TÜRK襤YE! \" (襤lhami Emin: Mustafa Kemal)
Makedonya Türk iirinde Atatürk’e adanan iirlerin yaz覺l覺 tarihlerine önem verirsek, bunlar覺n genelde Kas覺m ay覺na rastlad覺覺n覺 göreceiz. Dahas覺 Atatürk’e adanan iirler 1970’li y覺llarda younluk kazanm覺 olduunu gösterir. 襤çerie indiimizde ise iirlerden çounun Atatürk’ün ölümü dolay覺siyle sunu olarak yaz覺ld覺覺 gerçeine varaca覺z. Burada, onun yokluundan doan üzüntünün yaand覺覺 anlarda da Atatürk’e bal覺l覺k düzeyi gösterilmek isteniyor:
\"...Yaln覺z gökler mavi deil, gözlerin de maviydi
Yaln覺z orman gür deil, kalar覺n da gürdü
Masmavi göklerde bir güne p覺r覺l p覺r覺l par覺ldard覺
Gür ormanlarda bir anaceylan için için alard覺...\"
(Nüsret Dio Ülkü: A覺t)

Pek doal Atatürk sadece ac覺yla an覺ld覺覺 Kas覺m ay覺nda Makedonya Türk iirine konu olmad覺. Onun dier f覺rsatlarda da yaz覺l覺p, içine s覺d覺r覺labilecei kadar iirlerde yer ald覺覺 rahatl覺kla söylenebilir. Burada s覺d覺rabilecei kadar dedik, asl覺nda Makedonya’l覺 Türk airler Atatürk’ün, Atatürk eserinin bir iire s覺d覺r覺lam覺yaca覺n覺n fark覺nda olan kiilerdir. Bundand覺r Atatürk’e iir adam覺 bir air tek iirle kalmam覺, söylemek istediklerini yazd覺覺 yeni iirlerine s覺d覺rmaya çal覺m覺t覺r. Dahas覺, Makedonya’l覺 Türk air bir büyüe iir yazmakta her eyi anlatamama tehlikesiyle yüzyüze bulunduu bilinci içindedir. Boluklar覺 yeni iirlerin yaz覺lmas覺yla doldurma giriimiyle her halde buradan kaynaklanmaktad覺r.

\"Makedonya Türk iirinde Atatürk\" konusunu daha deiik yönlerden de ele almak mümkündür. Ancak bu f覺rsatta bukadarla kalmay覺 zorlayan zaman denen mesele yüzünden konuyu burada kapatmak mecburiyeti içindeyiz. Burada önemli olan覺, Türkiye’den 800 kilometre uzak olmas覺na ramen, Makedonya Türk iirinin, Makedonya’l覺 Türk airin Atatürk konusunda sa覺r kalmamas覺d覺r, dilsiz kalmamas覺d覺r.






sondevir yaz覺s覺




Vahdettin Han ile Atatürk









HABER

Atatürk\'ün kendi az覺ndan hayat hikayesi

Mustafa Kemal Atatürk, 10 Ocak 1922’de Vakit Gazetesi’nde yay覺mlanan, Vakit Gazetesi Bayazar覺 Ahmet Emin\'e (Yalman) verdii mülakat覺nda kendi hayat覺n覺 öyle anlatm覺t覺:

Çocukluuma ilikin ilk hat覺rlad覺覺m ey, okula gitmek meselesiyle ilgilidir. Bundan dolay覺 annemle babam aras覺nda a覺r覺 bir mücadele vard覺. Annem ilâhîlerle okula balamam覺 ve mahalle okuluna gitmemi istiyordu. Gümrük Dairesinde memur olan babam o zaman yeni aç覺lan emsi Efendi Okulu’na devam etmem ve yeni yöntem üzerine okumamdan yanayd覺.

Sonunda babam ii ustaca bir biçimde çözümledi. Öncelikle al覺覺lm覺 törenle mahalle okuluna balad覺m.

Böylece annemin gönlü yap覺lm覺 oldu. Birkaç gün sonra da mahalle okulundan ç覺kt覺m. emsi Efendi Okulu’na yaz覺ld覺m.

Az zaman sonra babam öldü. Annemle birlikte day覺m覺n yan覺na yerletik. Day覺m köy hayat覺 ya覺yordu. Ben de bu hayata kar覺t覺m. Bana görevler veriyor, ben de bunlar覺 yap覺yordum. Bal覺ca görev tarla bekçilii idi. Kardeimle birlikte bakla tarlas覺n覺n ortas覺ndaki bir kulübede oturduumuz ve kargalar覺 kovmakla urat覺覺m覺z覺 unutamam. Çiftlik hayat覺n覺n öteki ilerine de kar覺覺yordum.

Böylece biraz vakit geçince annem, okulsuz kald覺覺m için kayg覺lanmaya balad覺. Sonunda Selânik’te bulunan teyzemin evine gitmeme ve okula devam etmeme karar verildi: Selânik’te liseye yaz覺ld覺m. Okulda Kaymak Haf覺z isminde bir öretmen vard覺.

Bir gün s覺n覺f覺m覺zda ders verirken baka bir çocukla kavga ettim. Çok gürültü oldu. Öretmen beni yakalad覺. Çok dövdü. Bütün bedenim kan içinde kald覺. Büyükannem zaten okulda okumama kar覺yd覺, hemen okuldan ç覺kard覺.

Yak覺n覺m覺zda Binba覺 Kadri Bey isminde bir kii oturuyordu. Olu Ahmet Bey askerî ortaokula devam ediyor ve okul giysisi giyiyordu. Onu gördükçe ben de böyle giysi giymeye hevesleniyordum. Sonra sokaklarda subaylar görüyordum. Bu aamaya ulamak için izlenmesi gereken yolun askerî ortaokula girmek olduunu anl覺yordum.

O s覺rada annem Selânik’e gelmiti. Askerî ortaokula girmek istediimi söyledim. Annem askerlikten çekiniyordu. Asker olmama zorla engel olmaya çal覺覺yordu.

Kabul s覺nav覺 zaman覺 ona sezdirmeden kendi kendime askerî ortaokula giderek s覺nav verdim. Böylece anneme kar覺 oldu bitti olmu oldu.

Ortaokul’da en çok matematie ilgi duydum.

Az zamanda bize bu dersi veren öretmen kadar, belki de daha çok bilgi sahibi oldum. Derslerin üstünde ilerle ilgileniyordum. Yaz覺l覺 sorular yaz覺yordum, matematik öretmeni de yaz覺l覺 olarak cevap veriyordu.

Öretmenimin ismi Mustafa idi. Bir gün bana dedi ki; “Olum, senin de ismin Mustafa benim de. Bu böyle olmayacak. Arada bir fark bulunmal覺, bundan sonra ad覺n Mustafa Kemal olsun!

O zamandan beri ad覺m gerçekten Mustafa Kemal kald覺. Öretmen sert bir adamd覺. S覺n覺fta birinci, ikinci tan覺m覺yordu. Bir gün bize:
“Aran覺zda kimler kendine güveniyorsa kalks覺nlar onlar覺 çal覺t覺rma dan覺man覺 yapaca覺m” dedi, öncelikle duraksad覺m. Ayaa öyleleri kalkt覺 ki ben kalkmamay覺 yeledim. Bunlardan birinin dan覺manl覺覺 alt覺na girdim. Görümenin sonunda dayanma gücüm son noktaya geldi. Ayaa kalkarak;
“Ben bundan iyi yapar覺m dedim. Bunun üzerine öretmen beni çal覺t覺rma dan覺man覺 yapt覺, eski dan覺man覺 benim dan覺manl覺覺m alt覺na verdi.

Askerî ortaokulu bitirdiim zaman merak覺m oldukça ileri gitmiti. Manast覺r Askerî Lisesi’nde matematik pek kolay geldi. Bununla uramay覺 sürdürdüm. Ancak Frans覺zca’da geri idim. Öretmen benimle çok uram覺yor, ac覺 uyar覺larda bulunuyordu. Bu uyar覺lar benim çok gücüme gitti. 襤lk ev izni zaman覺nda çözüm arad覺m. 襤ki, üç ay gizlice Frerler Okulu’nun özel s覺n覺f覺na devam ettim. Böylece okul derslerine oranla fazla derecede Frans覺zca örendim.

O zamana kadar edebiyatla çok ilikim yoktu, Merhum Ömer Naci, Bursa Lisesi’nden kovulmu, bizim s覺n覺fa gelmiti. Daha o zaman airdi. Benden okuyacak kitap istedi. Bütün kitaplar覺m覺 gösterdim. Hiçbirini beenmedi. Bir arkada覺n kitaplar覺mdan hiçbirini beenmemesi gücüme gitti. iir ve edebiyat diye bir ey olduunu o zaman örendim. Ona çal覺maya balad覺m. iir bana cazip göründü. Ancak yaz覺 (kompozisyon) öretmeni diye yeni gelen bir kii, bana iirle uramay覺 yasaklad覺.

“Bu megale biçimi seni askerlikten uzaklat覺r覺r” dedi. Bununla birlikte güzel yaz覺 yazma istei bende kal覺c覺 oldu.

Lisede iken dirençle çal覺覺yorduk. S覺n覺fta birinci, ikinci olmak için hepimizde güçlü bir gayret vard覺. Sonunda liseyi bitirdim. Harp Okulu’na geçtim. Burada da matematie ilgim devam ediyordu. Birinci s覺n覺fta temiz gençlik dülerine tutuldum. Dersleri aksatt覺m. Y覺l覺n nas覺l geçtiinin hiç fark覺nda olmad覺m. Ancak dersler kesilince kitaplara sar覺ld覺m.

襤kinci s覺n覺fa geçtikten sonra askerlik derslerine ilgi duydum. iir yazmaya ilikin lise öretmeninin koyduu yasa覺 unutmuyordum. Ancak güzel söylemek ve yazmak istei kal覺c覺 idi. Ders aralar覺nda kompozisyon al覺t覺rmalar覺 yap覺yorduk. Saati elimize al覺yor “Bu kadar dakika sen, bu kadar dakika ben söyleyeceim” diye yar覺ma ve tart覺malar düzenliyorduk.

Harp Okulu y覺llar覺nda siyaset düünceleri ba gösterdi. Duruma ilikin henüz etkili bir düünce oluturam覺yorduk. Sultan Hamit Dönemi idi. Nam覺k Kemal Beyin kitaplar覺n覺 okuyorduk. Kovuturma s覺k覺 idi. Çounlukla ancak kouta yatt覺ktan sonra okuma imkân覺 buluyorduk. Bu gibi yurtsevercesine eserleri okuyanlara kar覺 kovuturma yap覺lmas覺, ilerin içinde bir kötülük bulunduunu sezdiriyordu, Ancak bunun iç yüzü gözlerimiz önünde bütünüyle netlemiyordu.

Kurmay s覺n覺flar覺na geçtik. Al覺覺lm覺 derslere çok iyi çal覺覺yordum. Bunlar覺n üstünde olarak bende ve baz覺 arkadalarda yeni düünceler aç覺a ç覺kt覺. Ülkenin yönetiminde ve siyasetinde bozukluklar olduunu kefetmeye balad覺k.

Binlerce kiiden oluan Harp Okulu örencisine bu kefimizi anlatmak isteine kap覺ld覺k. Okulun örencileri aras覺nda okunmak üzere okulda el yaz覺s覺yla gazete kurduk.

S覺n覺f içinde küçük tekilat覺m覺z vard覺. Ben Yönetim Kurulu’nda idim. Gazetenin yaz覺lar覺n覺 çounlukla ben yaz覺yordum.

O zaman okullar müfettii 襤smail Paa vard覺. Bu ilerimizi kefetmi, izlettiriyormu. Okulun müdürü R覺za Paa isminde bir kiiydi. Bu kiinin, padiah kat覺nda 襤smail Paa taraf覺ndan yanl覺覺 ortaya ç覺kar覺lm覺;
“Okulda böyle örenci var. Ya fark覺nda olmuyor ya görmezden geliyor” denilmi. R覺za Paa konumunu korumak için inkâr etmi

Bir gün, gazetenin gereken yaz覺lar覺ndan birini yazmakla ura覺yorduk. Veteriner dersliklerinden birine girmi, kap覺y覺 kapam覺t覺k, kap覺 arkas覺nda birkaç nöbetçi duruyordu. R覺za Paaya haber vermiler, s覺n覺f覺 bast覺. Yaz覺lar masa üzerinde ve ön tarafta duruyordu. Görmemezlikten geldi. Ancak dersten baka eylerle uramak nedeniyle tutuklanmam覺z覺 buyurdu.

Ç覺karken; “Yaln覺z izinsizlikle yetinebilir” dedi. Sonra hiçbir ceza uygulamas覺na gerek olmad覺覺n覺 söylemi. Böyle davranmas覺nda kendine yüklenen eksiklii ortaya ç覺karmak çabas覺n覺n etkisi olmakla beraber iyi niyet de inkâr edilemezdi.

Kurmay Subaylar Grubu s覺n覺flar覺n覺n sonuna kadar bu ilere devam ettik. Yüzba覺 olarak okuldan ç覺kt覺ktan sonra 襤stanbul’da geçireceimiz süre içinde bu ilerle daha iyi uramak için bir arkada ad覺na bir apartman tuttuk. Ara s覺ra orada toplan覺yorduk. Bu hareketlerimizin hepsi izleniyordu ve biliniyordu.

Bu s覺rada Fethi Bey ad覺na eski arkadalardan subay iken askerlikten uzaklat覺r覺lm覺 bir kii kar覺m覺za ç覺kt覺. Kendisinin yoksulluundan, yard覺ma ihtiyac覺 olduundan, yatacak yeri bulunmad覺覺ndan söz ederek bize s覺覺nd覺. Biz de bu kiiyi sahip olduumuz apartmanda yat覺rmaya ve kendisine yard覺m etmeye karar verdik.

襤ki gün sonra kendisinin istei üzerine bir yerde görüecektik. Gittiim zaman yan覺nda Saray’a mensub bir de yâver gördüm. Apartmanda yatan 襤smail Hakk覺 Bey ad覺nda bir kii vard覺, an覺nda götürmüler. Bir gün sonra da bizi tutuklad覺lar. Fethi Bey oysa ki 襤smail Paan覺n gizli polisi imi. Bir süre hücre hapsinde kald覺m. Sonra Saray’a götürdüler. Sorguland覺m. 襤smail Paa, Bakâtip, bir de sakall覺 bir adam haz覺r bulunuyordu. Sorgudan anlad覺k ki gazete ç覺kard覺覺m覺zdan, tekilât kurduumuzdan, apartmanda çal覺t覺覺m覺zdan özet olarak, bütün bu ilerden dolay覺 zan alt覺nda olmak, üphelenilmek... Daha önceki arkadalar yapt覺klar覺n覺 kabul etmiler, birkaç ay böyle tutuklu kald覺ktan sonra b覺rakt覺lar.

Birkaç gün sonra Kurmay Subaylar Grubu Dairesi’ne tüm kurmay subay arkadalar覺 ça覺rd覺lar. Eit olarak Edirne ve Selânik’te yani o zamanki 襤kinci ve Üçüncü Ordulara gönderilmemiz kararlat覺r覺lm覺t覺. Kur’a çekileceini, ancak aram覺zda anla覺rsak kur’aya gerek kalmayaca覺n覺 söylediler. Ben arkadalara iaret ettim. Biraz konutuk. Gerçekten ufak bir anlama sonunda 襤kinci ve Üçüncü Ordulara gidecekleri ay覺rd覺k. Bu davran覺 biçimini aram覺zda tekilâtlar bulunduuna delil diye telakki ettiler. Beni Suriye’ye sürdüler. am’da bir atl覺 asker k覺tas覺na staj yapmaya görevlendirilmitim. O s覺ralarda Dürzülerle baz覺 meseleler vard覺. Dürzüler üzerine askerî birlikler gönderiliyordu. Ben de bu arada gittim. Dört ay orada kald覺m.

“Hürriyet Cemiyeti” ad覺nda bir dernek kurduk. Bunu geniletmek için ald覺覺m覺z önlemler aras覺nda benim çeitli asker s覺n覺flar覺nda staj yapmak bahanesiyle Beyrut, Yafa ve Kudüs’e gitmem vard覺.

Böylece hareket ettim. 襤simlerini sayd覺覺m yerlerde tekilat yap覺ld覺. Yafa’da daha fazlaca kald覺m. Oradaki tekilât daha güçlü oldu. Ancak Suriye’de istediim derecede ii oluturmak imkâns覺z görünüyordu. Bende iin Makedonya’da daha seri gidecei kan覺s覺 vard覺. Oraya gitmek için çözüm düünmekteydim.

Sürgüne ilikin hakk覺mda ç覺kan buyrukta; “Kolay araçlarla memleketine gidemeyecek bir yere gönderilmesi” art覺 vard覺. Bu yüzden Makedonya’ya gitmek güçtü. O s覺rada bir yanl覺l覺k ürünü olduuna kuku olmayan bir izin belgesi elimize geçti. Buna yanl覺l覺k denebilir. Ancak bu yanl覺l覺k urada burada çal覺an komite ileri gelenlerinin çal覺mas覺 sonucu olarak ortaya ç覺kar覺lm覺t覺.

Bu belgeye göre izinli olarak 襤zmir’e gidebilecektim, iin içinde bir yanl覺l覺k olduunun ortaya ç覺kaca覺n覺 anl覺yordum. Ancak o s覺rada Selânik’te Topçu Müfettii bulunan ükrü Paan覺n oldukça yurtsever bir kii olduunu anlat覺yorlard覺. Kendisine bir mektup yazd覺m. Kendimi ve amac覺m覺 az çok aç覺kça anlatt覺m. Bu amaçlar覺n seri biçimde yap覺lmas覺 Makedonya’ya gitmeme bal覺yd覺. Kendi nitelikleri hakk覺nda duyduum eyler doru ise yol göstermesini istedim. Dorudan doruya cevap vermedi. Ancak ne ekilde olursa olsun kendiliinden Selânik’e gidersem ii salamlat覺raca覺n覺 dolayl覺 olarak bildirdi. Belgeyi cebimize koyduk. Makedonya’ya gitmek üzere hareket ettim. Ancak hareketin ard覺ndan Meselenin ortaya ç覺kmas覺 ihtimaline kar覺 izimizi kaybettirmek için öncelikle M覺s覺r’a, sonra Yunanistan’a gittim. Ola ki bir bilgi olursa oralardan geçerken Yafa’dan bildireceklerdi. Hiçbir ey yazmad覺lar. K覺l覺k deitirerek Selânik’e girdim. Bir gece, ükrü Paay覺 gördüm. Benimle temas kurmaktan korkuyordu. Ben önemli bir dayanak noktas覺 bulmaks覺z覺n dört ay kadar Selânik’te kald覺m. Bu s覺rada okul müdürü Tahir Bey, Hoca 襤smail Efendi, Ömer Naci, Hüsrev Sami, Hakk覺 Baha gibi arkadalara amaçlar覺m覺 anlatt覺m. Hürriyet Cemiyeti’nin bir ubesini kurdum.

Selânik’te bulunduumu 襤stanbul haber alarak kovuturmaya balad覺. Oradan yeniden k覺l覺k deitirerek Yafa’ya geldim. O zaman bir Akabe meselesi vard覺. Kendimi an覺nda s覺n覺ra görevlendirdim. Arand覺覺m zaman s覺n覺r üzerinde haz覺r bulundum.

Toplam iki buçuk, üç y覺l Suriye’de kalm覺t覺m. Bu süre içinde her ey unutulmutu. Makedonya’ya aktar覺lmak için resmen bavurdum. Amac覺ma sonunda ulat覺m.

Selânik’e geldiimde bizim Hürriyet Cemiyeti’nin Terakkî ve 襤ttihat ad覺n覺 ald覺覺n覺 duydum. Doktor Naz覺m Bey Paris’ten Selânik’e gelmi. “Terakkî ve 襤ttihat Dernei’nin tarihte yeri var. O ad alt覺nda çal覺覺rsa daha iyi etki eder” diye arkadalar覺 inand覺rm覺. Dernek o isim alt覺nda çal覺may覺 sürdürdü. Resmî görevim, kurmay subaylar grubunda mareallik emrinde idi. Ben bu durumda iken 1908 y覺l覺 geldi ve Merutiyet ilân edildi.

Merutiyet’ten sonra tüm kiiler ortaya ç覺kt覺. O zamana kadar temiz ve güzel çal覺覺yorduk. Ben herkesi böyle biliyordum. ahsî gösterileri çirkin buldum. Baz覺 arkadalar覺n davran覺lar覺n覺n eletirilmesinin gerektiini gördüm. Eletirmekten çekinmedim.

Bu kötülükleri bir yana atmak için ilk düündüüm önlem, ordunun siyasetten çekilmesi teorisiydi. Bunu öteki arkadalar uygun görmüyorlard覺. Sonunda 31 Mart Olay覺 oldu. Bu olay üzerine Makedonya’dan giden bölüün ve ilk dönemde Edirne’den bunlara kat覺lan güçlerin Kurmay Bakan覺 olarak 襤stanbul’a gittim. Balang覺çta komutan Hüsnü Paa idi. “Hareket Ordusu” ismini ben buldum. O zaman bunun anlam覺n覺 kimse anlamam覺t覺.

Mesele undan ibaretti: 襤stanbul’a seslenen bir bildirge yazmak gerekti. Bunu ben yazd覺m. Sonra elçilere seslenerek ikinci bir bildirge yazd覺k. Buna ne imza konmas覺 gerektiini düündük. Baz覺 arkadalar “Hürriyet Ordusu” dediler. Oysa ki tüm ordu Hürriyet Ordusu durumunda idi.

Hareket hâlinde olan ordular覺n durumunu göstermek için “Hürriyet Ordusunun operasyon güçleri” denildi. Ben “Operasyon” sözcüünün Türkçe’ye çevirisini düünerek “Hareket Ordusu” deyimini kulland覺m.

31 Mart meselesi çözümlenince yeniden Selânik’e
 
www.melihakaslan.com
Atlanılacak Forum:
Üye Girişi
Kullanıcı Adı

Parola



Henüz Üye Değil Misiniz?
Buraya Tıklayarak Üye Olabilirsiniz.

Parolanızı Mı Unuttunuz?
Buraya Tıklayın
Anket
Tanımlanmış Anket Bulunamadı.
Saat
Kısa Mesajlar
Mesaj göndermek için giriş yapmalısınız.

Hiç kısa mesaj gönderilmemiş.
Hava Durumu